धेरै विद्यार्थी एउटै पाना फेरि-फेरि पढेर पढ्छन्। पाना चिनिएजस्तो लाग्न थालेपछि पढाइ राम्रो भएको जस्तो महसुस हुन्छ, तर चिनिनु र सम्झनु एउटै कुरा होइन। तल दिइएका विधिमा पढ्दा अलि बढी मेहनत लाग्छ, र त्यही मेहनतले सिकाइ टिकाउँछ।
१. फेरि पढ्नुको सट्टा आफैँलाई जाँच्नुहोस्
किताब बन्द गरेर भर्खर सिकेको कुरा लेख्ने वा बोल्ने प्रयास गर्नुहोस्। यसलाई सक्रिय सम्झना भनिन्छ। मनबाट उत्तर तानेर निकाल्दा सम्झना फेरि हेर्दाभन्दा धेरै बलियो हुन्छ। फ्ल्यास कार्ड बनाउनुहोस्, पुराना प्रश्न हल गर्नुहोस्, वा हेर्नुअघि आफैँलाई सोध्नुहोस्, "मुख्य तीन कारण के थिए?"
२. दोहोर्याइमा अन्तर राख्नुहोस्
हामी सुरुमा छिटो बिर्सन्छौँ, पछि बिस्तारै। बिर्सन लाग्दा नै दोहोर्याउँदा सम्झना हरेक पटक लामो समय टिक्छ। यसलाई अन्तरालमा दोहोर्याइ भनिन्छ। सरल तालिका: भोलिपल्ट, करिब तीन दिनपछि, करिब एक हप्तापछि, अनि करिब दुई हप्तापछि। ठ्याक्कै दिनभन्दा फर्केर आउने बानी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
चित्र: अन्तरालमा दोहोर्याउँदा सम्झना उच्च रहन्छ; नगरे छिटै घट्छ (सरलीकृत)।
३. विषय मिसाएर अभ्यास गर्नुहोस्
घण्टौँ एउटै अध्याय पढ्दा सजिलो लाग्छ, तर सम्बन्धित विषय पालैपालो अभ्यास गर्दा (मिश्रित अभ्यास) प्रश्न हेरेर सही तरिका छान्न सिकिन्छ, जुन परीक्षाले माग्छ। अभ्यासमा विभिन्न अध्यायका प्रश्न मिसाउनुहोस्।
४. छोटो र केन्द्रित सत्र
धेरै विद्यार्थीले करिब २५ देखि ५० मिनेट पूरा ध्यानले पढ्छन् र ५ देखि १० मिनेट आराम गर्छन् (पोमोडोरो विधि)। फोन अर्को कोठामा राख्नुहोस्। चालीस मिनेटको एकाग्रता तीन घण्टाको छरिएको ध्यानभन्दा राम्रो हुन्छ।
५. सरल भाषामा सुनाउनुहोस्
विषय साथी, सानो भाइबहिनी वा कल्पना गरेको विद्यार्थीलाई सुनाउने प्रयास गर्नुहोस्। जहाँ अडिनुहुन्छ, त्यहीँ बुझाइ अधुरो छ। त्यही भागमात्र फर्केर पढ्नुहोस्।
६. निद्रालाई नकाट्नुहोस्
पढेको कुरा दिमागले निद्रामा सञ्चित गर्छ। परीक्षाअघि रातभर जाग्दा प्रायः फाइदाभन्दा बढी हानि हुन्छ। नियमित निद्रा, अलि हिँडडुल र समयमा खाना खाएमा धेरैले राम्रो गर्छन्।
साप्ताहिक नमुना तालिका
| कहिले | के गर्ने | किन फाइदा |
|---|---|---|
| हरेक पढ्ने दिन | नयाँ पाठ पढेर किताब बन्द गरी सम्झने | सक्रिय सम्झना |
| भोलिपल्ट बिहान | हिजोका नोट र प्रश्न छिटो दोहोर्याउने | पहिलो अन्तरालको दोहोर्याइ |
| हप्ताको अन्त्य | पूरै हप्ताका मिश्रित प्रश्न | मिश्रित अभ्यास र जाँच |
| महिनामा एक पटक | समय तोकेर अभ्यास पत्र, अनि गल्ती सच्याउने | परीक्षा अभ्यास र प्रतिक्रिया |
सामान्य गल्ती
- सबै कुरा हाइलाइट गर्नु। सबै पहेँलो भए केही पनि छुट्टिँदैन।
- नोट शब्दशः उतार्नु। आफ्नै शब्दमा छोटो पारेर लेख्नुहोस्।
- गाह्रा विषय छोड्नु। दिमाग ताजा हुँदा तिनैबाट सुरु गर्नुहोस्।
- उत्तर कहिल्यै नजाँच्नु। प्रतिक्रियाबिनाको अभ्यासले गल्ती दोहोर्याउँछ।
मानिसअनुसार समय फरक पर्छ, त्यसैले यी सङ्ख्यालाई सुरुवाती आधार मानेर आफ्नो लागि मिलाउनुहोस्। मेरोसरमा विषयअनुसार MCQ अभ्यास गर्न र गल्ती भएका प्रश्न फेरि हेर्न मिल्छ, जुन अन्तरालमा दोहोर्याउने विधिसँग स्वाभाविक मेल खान्छ।
Comments
Loading comments…